Máy bay Fairchild AC-119G Shadow, Stinger Gunship biệt danh “bóng tối” của Mỹ là máy bay được thiết kế với vũ khí mạnh dùng để yểm trợ hỏa lực cho bộ binh trên mặt đất trong chiến tranh Việt Nam
Những năm 1967, chương trình Máy bay Gunship – Project Gunship với ý tưởng cải biến những máy bay cánh cố định thành những máy bay Gunship như chiếc AC-47 Spooky với mục đích hỗ trợ hỏa lực từ trên không cho bộ binh trên mặt đất đã chứng minh hiệu quả rõ rệt khi so sánh việc sử dụng máy bay trực thăng có hỏa lực yếu hơn . Để tiếp tục dự án thành công đó, không quân Mỹ tiếp tục phát triển chương trình Project Gunship IIvà lần này là chiếc AC-130 Gunship, tuy nhiên máy bay C-130 quá lớn và kềnh càng, vũ khí lại cực mạnh nên rất thích hợp để săn tìm và tiêu diệt xe tải hoặc các mục tiêu cỡ lớn trên đường mòn Hồ Chí Minh hơn là đóng vai trò yểm trợ hỏa lực ở tầm gần cho lực lượng bộ binh. Trong khi đó, nhu cầu của quân đội lại cần những chiếc máy bay Gunship với hỏa lực mạnh hơn và chắc chắn hơn các chiếc AC-47 Spooky vốn khá mỏng manh trước hỏa lực phòng không của quân Giải Phóng và hỏa lực nhiều lần đã tỏ ra có vẻ hạn chế và không đủ sức yểm trợ như bộ binh yêu cầu
Năm 1968, các chiếc máy bay vận tại Fairchild C-119 Flying boxcar vốn trước đó bị thay thế bởi các chiếc C-123 và C-130 trở thành những chiếc máy bay lý tưởng để cải biến thành Gunship và chương trình Project Gunship III được tiến hành và 26 chiếc AC-119 được chế tạo, khởi đầu mang tên là AC-119 Creep nhưng sau đó được đổi tên thành AC-119G Shadow
Với chương trình cải biên, những chiếc máy bay AC-119 đã trở nên mạnh mẽ hơn và chắc chắn hơn rất nhiều so với những chiếc máy bay AC-47, những chiếc AC-119 Shadow được trang bị những thiết bị điện tử nhận diện, Radar điều khiển, đèn AVQ-8, thiết bị quan sát ban đêm, bệ phóng pháo sáng LAU-74/A, … và được trang bị đến 4 khẩu 7.62mm GAU-2/A minigun 6 nòng
Để tăng cường hỏa lực, không quân Mỹ đã tiếp tục dự án nâng cấp vũ khí có tên gọi Fairchild Hitler và đã nâng cấp 26 máy bay AC-119G Shadow thành phiên bản AC-119K Stinger. Khác biệt hỏa lực rất lớn khi những phiên bản Stinger được tăng cường thêm 2 cụm pháo M61 Vulcan 20mm với 6 nòng xoay. Những chiếc Stinger được sử dụng với mục đích chính là săn xe tải trên đường mòn Hồ Chí Minh. Ngoài ra, những chiếc Stinger còn được tăng cường thêm 2 động cơ General Electric J85 dưới cánh giúp chúng có tốc độ, tải trọng và tầm hoạt động xa hơn hẳn những chiếc Shadow
Những chiếc Fairchild AC-119G Shadow được triển khai ở Việt Nam vào tháng 11 năm 1968 trong phi đội đặc biệt số 71 – 71 SOS ( 71st Special Operations Squadron ) thuộc phi đoàn đặc biệt số 14 đóng ở căn cứ Nha Trang. Năm 1969, đội bay 71 SOS được rút về Mỹ và những chiếc Fairchild AC-119 Shadow được biên chế vào đội bay mới số 17 – 17 SOS.
Có tất cả 52 chiếc AC-119G Shadow được triển khai ở Việt Nam và chỉ mất có 5 chiếc do mọi nguyên nhân
Thông số kỹ thuật của máy bay AC-119 Gunship
- Chiều dài : 26,36m
- Sải cánh : 33,31m
- Chiều cao : 8,12m
- Trọng lượng tối đa khi cất cánh : 28.100Kg
- Tốc độ tối đa : 335km/h
- Tốc độ hành trình : 240km/h
- Trần bay cao nhất : 7.100m
- Cự ly hoạt động : 3.100Km
- Phi hành đoàn : 6 người vào ban ngày và 8 người vào ban đêm
Vũ khí
- 4 khẩu GAU-2/A 7.62 mm minigun 6 nòng
- pháo sáng 60× Mk 24
