Trận Long Tân trong chiến tranh Việt Nam, Battle of Long Tan 1966

Trận Long Tân trong chiến tranh Việt Nam – Battle of Long Tân 1966 in Vietnam war là trận đánh ác liệt nhất giữa quân Giải Phóng Việt Nam và lính Hoàng Gia Úc diễn ra ở thị trấn Long Tân tỉnh Phước Tuy khi xưa nay là Bà Rịa – Vũng Tàu

Lính Hoàng Gia Úc thuộc lực lượng Đặc Nhiệm số 1 – 1st Australian Task Force (1 ATF) bao gồm tiểu đoàn 5 và tiểu đoàn 6 bộ binh đến Phước Tuy trong tháng 4 năm 1966 và thiết lập căn cứ ở Núi Đất, đây là nơi gần những tuyến đường tiếp tế và vận chuyển lương thực, vũ khí của quân Giải Phóng Việt Nam và là nơi hoạt động của trung đoàn 274 và trung đoàn 275 thuộc sư đoàn 5 quân Giải Phóng được tăng cường 1 số tiểu đoàn từ miền Bắc đưa vào và tiểu đoàn 445 địa phương. Trung đoàn 274 đóng căn cứ ở Hắc Dịch và trung đoàn 275 đóng căn cứ ở núi Mây Tào. Ngoài ra, quân Úc còn được sự hỗ trợ của quân đội Việt nam Cộng Hòa với tổng quân số khoảng 4.500 người

Trận Long Tân – Battle of Long Tan bắt đầu lúc 2h43 sáng ngày 17 tháng 8, quân giải phóng pháo kích bằng pháo và súng cối vào căn cứ Núi Đất trong suốt 22 phút khiến 24 lính Úc bị thương. Quân Úc phản pháo và máy bay đến ném bom yểm trợ.

Lúc 4h50, trung tá Townsend – chỉ huy tiểu đoàn 6 RAR lệnh cho đại đội B / 6RAR tiến hành lùng sục chung quanh để tìm các vị trí quân Bắc Việt đặt pháo. Đến sáng, đại đội B phát hiện nơi đặt 5 khẩu súng cối 82mm và nơi trú ẩn của ít nhất 35 quân Bắc Việt.

Sáng ngày 17 tháng 8, 3 đại đội của 6 Úc tiếp tục tìm kiếm dần về hướng Suối Đá Bàng phía Đông Bắc của căn cứ Núi Đất. Đại đội A đi đầu, đại đội C đi phía sau. Đại đội B đi ở giữa cách đội A khoảng 2km phía Tây Nam và cách đại đội C khoảng 1 km phía Đông Bắc.

Sáng ngày 18, Đại Đội D là đại đội chỉ huy dưới quyền thiếu tá Harry Smith với trung đội 10 của trung úy Geoff Kendall, trung đội 11 của trung úy Gordon Sharp, trung đội 12 của trung úy Dave Sabben cùng tiền sát viên của pháo đội 108 pháo binh New Zeland là đại úy Morrie Stanley, trung sĩ pháo binh Kirby và liên lạc pháo binh Harry tiến hành lục soát hướng về phía đại đội B

Đến 13h, đại đội B và D gặp nhau. Đại đội B rút về căn cứ Núi Đất. Đại đội D đóng lại ở rừng cao su Long Tân. Đến 15h45, đại đội D bắt đầu đụng trận với quân Giải Phóng Việt Nam với thành phần là trung đoàn 275 và tiểu đoàn D445 địa phương ở đồn điền cao su Long Tân. Quân Úc gọi pháo binh yểm yểm trợ. Sau nhiều giờ giao tranh, đại đội D bắt đầu hết đạn, trung đội 11 nằm ở phía phải bị cô lập với 1/3 binh sĩ bị chết hoặc bị thương.

Lúc 17h, 3 chiếc F4 đến ném bom oanh tạc. Thiếu tá Smith yêu cầu máy bay F4 ném bom vào phía Đông của trung đội 12 nhằm giải vây. Nhưng do mây mù và thời tiết xấu. Phi công không thể xác định được khói màu do trung đội 12 thả ra nhằm báo vị trí. Đơn vị đã dùng Radio PRC-25 là loại vừa mới trang bị để liên lạc với pháo binh bắn yểm trợ đắc lực. Đồng thời 2  chiếc trực thăng UH-1B Iroquois bay đến yểm trợ hỏa lực và thả tiếp tế. Quân Úc cho 13 chiếc xe thiết giáp M113 với đại đội A tiến đến đại đội D để giải vây và tăng cường.

Đến tối, quân Úc thiết lập bãi đáp trực thăng và tổ chức phòng ngự với những chiếc M113 bao quanh. Pháo binh vẫn tiếp tục yểm trợ. Máy bay Mỹ liên tục ném bom vào những tuyến đường mòn tiếp tế của quân Giải Phóng ở hướng Đông.

20h35, Trung tá  Townsend đã đánh giá tình hình , lúc này quân Úc có 5 tử thương, 13 mất tích và 16 bị thương. Máy bay trực thăng bắt đầu tổ chức di tản những thương binh

Ngày 19 tháng 8, quân đội Úc bắt đầu phản công với tiểu đoàn 6 với sự yểm trợ của các xe bọc thép M113 quay trở lại chiến trường Long Tân nhằm tìm kiếm thi thể các binh sĩ Úc tử trận. Họ tìm thấy 2 binh sĩ Úc bị thương nặng nhưng vẫn còn sống và được trực thăng tải thương tiếp cứu. Họ cùng tìm thấy thi thể của 13 binh sĩ Úc tử trận. Quân Úc cũng bắt giữ 1 số binh sĩ Bắc Việt và quân du kích bị thương. Quân Úc đã đào các hố chôn tập thể và chôn 245 xác lính Bắc Việt và quân du kích trong trận này

Trong những ngày tiếp theo, quân Úc tiếp tục lục soát ra những khu vực xung quanh và trận Long Tân chấm chứt vào ngày 21 tháng 8 với 18 lính Úc thiệt mạng và 24 bị thương và đây cũng là trận đánh ác liệt nhất của quân đội Úc ở Việt Nam

Tổng kết trận Long Tân, quân Úc báo cáo trung đoàn 275 quân giải phóng bị tổn thất nặng và không thể hoạt động trong nhiều tháng. Tiểu đoàn 445 địa phương chỉ còn quân số khoảng 300 người. Lượng lớn vũ khí của quân Giải Phóng bị tịch thu bao gồm 33 súng AK47, 7 súng máy RPD, 5 súng máy SKS, 4 súng phóng lựu RPG, 2 súng không giật 57mm, 10.500 viên đạn các loại, 300 lựu đạn, 28 quả đạn Rocket, …

Sau trận Long Tân, lính Úc đã làm bia Thánh giá Long Tân một cây thập tự còn được gọi là Thập Tự Giá Long Tân – Long Tan Cross Memorial, trên cây có gắn biển đồng được đưa từ Úc sang để tưởng niệm những đồng đội ở Đại đội D tiểu đoàn 6 Lính Hoàng Gia Úc đã tử trận. biển đồng viết rằng: “Kỷ niệm những người lính thuộc Đại đội D, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 1 lực lượng đặc nhiệm Hoàng gia Australia đã bỏ mình tại nơi đây trong trận đánh Long Tân, ngày 18 tháng 8 năm 1966”. Sau giải phóng, năm 1988, Đồng Nai đã đưa bia thánh giá về bảo quản và trưng bày tại Bảo tàng Đồng Nai. Năm 2002, Hội Cựu Chiến Binh Úc tham chiến VN đã lập lại Bia Thánh Giá nầy cho đến nay.