Trận Đông Hà, Đại Đỗ, Cửa Việt – Battle of Dong Ha 1968

Trận Đông Hà hay còn gọi là trận Đại Đỗ, trận Cửa Việt diễn ra ở tỉnh Quảng Trị vào năm 1968 trong chiến tranh Việt Nam – Battle of Dong Ha – battle of Dai Do in Vietnam War

Trận đánh diễn ra vào ngày 28 tháng 4 và kết thúc vào ngày 3 tháng 5 năm 1968 ở khu vực sông Cửa Việt thuộc tỉnh Quảng Trị – Vùng I Chiến Thuật của Việt Nam Cộng Hòa. Đây là trận đánh được xem như là một trong những trận đánh đẫm máu nhất của năm 1968.

Căn cứ Cửa Việt – Cửa Việt combat base là căn cứ đặt ở cửa sông của dòng sông Cửa Việt hay còn gọi là sông Thạch Hãn trước khi thoát ra biển. Dòng sông này nằm cách thị xã Quảng Trị khoảng 16km về phía Bắc và cách khu Phi Quân Sự – DMZ khoảng 10km về phía Nam. Sông Cửa Việt là hợp lưu của hai sông Thạch Hãn và Miếu Giang, nơi họp nhau cách bờ biển khoảng 10 km.

Sông Thạch Hãn bắt nguồn từ Đông Trường Sơn, chảy qua Thung lũng Ba Lòng, rồi qua Thị xã Quảng Trị, sau đó đổi về hướng Tây-Bắc qua quận lỵ Triệu Phong, tiếp tục khoảng 10 km để gặp Sông Miếu Giang.

Sông Miếu Giang, cũng từ Đông Trường Sơn, chảy qua Cam Lộ rồi qua thị trấn Đông Hà, tiếp tục khoảng 3 km để gặp sông Thạch Hãn…

Tháng 3 năm 1967, hải quân Hoa Kỳ cho xây căn cứ Cửa Việt – Cua Viet Combat base – Cua Viet Naval Support Activity Base –  Camp Kistler – NSA Cửa Việt nhằm tiếp nhận các LCU và FYU chuyển vận các vật liệu xây dựng, đạn và xăng dầu từ Đà Nẵng chạy 90 miles dọc ven biển về phía Bắc , vào cảng Cửa Việt, rồi theo thủy lộ của sông Cửa Việt đến Đông Hà. 

Căn cứ Đông Hà được xem là căn cứ trọng yếu ở phía sau để yểm trợ, chi viện, … cho các căn cứ Dốc Miếu, Cồn Tiên, … phòng thủ phía Nam của Khu Phi Quân Sự – DMZ

Cuối tháng 4 năm 1968, ít nhất 4 tiểu đoàn Bắc Việt thuộc trung đoàn 48, trung đoàn 52 và trung đoàn 64 thuộc sư đoàn 320 Bắc Việt đã xâm nhập vào phía dưới Khu Phi Quân Sự – DMZ và chiếm làng Đại Đỗ / Đại Đô cách căn cứ Đông Hà khoảng 4km về phía Đông Bắc . Sau khi chiếm làng này, quân Bắc Việt đã tiến hành xây dựng hàng loạt công sự phòng thủ, chiến hào, … có hàng rào thép kẽm gai bảo vệ. Điều bất ngờ là trung đoàn 2 VNCH – đơn vị phòng thủ khu vực này lại không hề hay biết

Rạng sáng ngày 30 tháng 4 năm 1968, các đơn vị trinh sát của phía đồng minh VNCH phát hiện quân Bắc Việt đang ở khu vực ven bờ sông Hiếu đoạn nằm giữa Đông Hà và sông Thạch Hãn, thiếu tướng Rathvon M. Tompkins – tư lệnh sư đoàn 3 TQLC Mỹ được báo cáo rằng có ít nhất 1 tiểu đoàn thuộc trung đoàn 52 Bắc Việt cùng 1 đại đội súng nặng đang đóng quân ở làng Đại Đỗ / Đại Đô, một số đơn vị Bắc Việt khác cũng bị phát hiện đang đóng gần ven các nhánh sông hướng ra Cửa Việt. Trung đoàn 64 Bắc Việt lúc này đã đóng quân chốt ở phía Tây của QL 1 để ngăn tiểu đoàn 9 TQLC ở khu Kentucky . Trung đoàn 48 Bắc Việt thì thiết lập tuyến phòng thủ dọc QL 1 để ngăn quân VNCH từ căn cứ Gio Linh và căn cứ hỏa lực C-4 . Tướng Tompkins cũng được báo cáo rằng trung đoàn 270 độc lập của Bắc Việt cũng đã chiếm làng Nhị Hà, cách Đông Hà khoảng 16km về hướng Đông Bắc và đang đe dọa khu vực có tên Napoleon/Saline sector để tấn công các tàu vận tải ở khu căn cứ Cửa Việt. Khu vực Napoleon/Saline là khu vực dọc theo sông Cửa Việt mà TQLC Mỹ đã mở chiến dịch lùng sục từ ngày 20 tháng 1 năm 1968

Trận Đông Hà – trận Đại Đỗ – trận Cửa Việt – battle of Dong Ha – battle of Dai Do bắt đầu lúc 3h30 sáng ngày 30 tháng 4 khi quân Bắc Việt từ làng An Lạc ở phía Đông Bắc của cầu Đông Hà nổ súng vào những xuồng cao tốc tuần tra của quân Mỹ trên sông Hiếu, những chiếc xuồng cao tốc này đã nổ súng đáp trả và quay về căn cứ Đông Hà

Lúc 4h sáng, quân Bắc Việt lại nổ súng vào 1 chiếc xuồng vận tải LCU khác, lần này đã khiến chiếc xuồng bị hư hỏng nặng, 1 binh sĩ thiệt mạng

7h sáng, 1 nhóm trung sát thuộc đại đội H / tiểu đoàn 2 / trung đoàn 4 TQLC Mỹ được đưa đến làng Đại Đỗ để lùng sục. Hai trung đội khác thuộc đại đội F sử dụng xe bọc thép đổ bộ AMTRAC cũng được gửi đến để phối hợp đại đội H

Khi nhóm trinh sát đại đội H tiến về phía Đại Đỗ, khi đến làng Đồng Xuân ở phía Đông của Đại Đỗ thì bị quân Bắc Việt tấn công bằng súng máy, rocket và súng cối. Đại đội H lùi lại để chờ đại đội F. Thêm 1 trung đội trinh sát và 2 xe tăng M48 được gửi đến . Không quân đã oanh kích và phá hủy 3 ổ súng máy Bắc Việt. Đại đội F với xe lội nước đổ bộ đã tiến lên ở cánh phía Tây. 

Lúc 14h, hai đội đội phối hợp lục soát và chiếm làng Đồng Xuân. Đại đội H ở lại giữ Đồng Xuân còn đại đội F tiến lên làng Đại Đỗ

Lúc 15h, đại đội F tấn công làng Đại Đỗ, quân Bắc Việt sử dụng súng không giật phá hủy 2 chiếc xe bọc thép đổ bộ AMTRAC, đại đội F không thể tiến lên do hỏa lực Bắc Việt quá mạnh. Quân Mỹ cho trực thăng đổ bộ đại đội G xuống làng Lâm Xuân để tăng viện nhưng quân Bắc Việt sử dụng súng cối pháo kích dữ dội khiến cuộc đổ bộ không thể tiến hành. Quân Mỹ đưa đại đội B / tiểu đoàn 1/3 TQLC sử dụng những chiếc xe bọc thép đổ bộ AMTRAC được đưa đến làng An Lạc ở phía Nam của Đại Đỗ, quân Mỹ đổ bộ được những chiếc xuồng trang bị hỏa lực mạnh của chiến đoàn Clearwater yểm trợ. Đại Đội B khi đến An Lạc cũng bị tấn công dữ dội, 1 chiếc xe AMTRAC bị phá hủy, 1 chiếc khác bị bắn hư hỏng. Đại Đội trưởng của đại đội B cũng tử trận. Đại tá Hull – chỉ huy tiểu đoàn 1 xe AMTRAC đã ra lệnh đại đội F rút lui khỏi Đại Đỗ và lui về Đồng Xuân nơi mà đại đội H đang giữ từ buổi trưa 

Đêm tối, quân Bắc Việt đã tấn công Đồng Xuân nơi đang có đại đội H và F nhưng bị pháo binh TQLC bắn chận. Trong ngày 30/4 , lính Mỹ thiệt hại 16 lính tử trận, quân Bắc Việt thiệt hại 90 tử trận

Chỉ huy của tiểu đoàn 2/4 TQLC là trung tá William Weise đánh giá rằng Trận Đông Hà – trận Đại Đỗ – trận Cửa Việt – battle of Dong Ha – battle of Dai Do đã diễn ra trong bối cảnh quân Mỹ thiếu cả binh sĩ lẫn hỏa lực. Tướng Tompkins – tư lệnh sư đoàn 3 TQLC không thể xác định mục tiêu của Giai Đoạn 2 – cuộc Tấn Công Tết Mậu Thân – May Offensive 1968 là dọc theo tuyến Phi Quân Sự DMZ hay chỉ là đòn nghi binh để có 1 cuộc tấn công khác lớn hơn ở khu vực khác . Tuy nhiên, trước mắt có thể xác định rằng quân Bắc Việt đang có ý định tấn công căn cứ Đông Hà hoặc ở Quảng Trị. Tướng Tompkins cảm thấy chỉ riêng sư đoàn 3 TQLC là không đủ lực lượng trù bị, ông gửi yêu cầu lên cấp trên là trung tướng William B. Rosson – tư lệnh Quân Đoàn 24 và sáng ngày 1/5, tướng Rosson đã gửi tiểu đoàn 3/21 bộ binh đến chi viện và tiểu đoàn này đã đổ bộ trực thăng xuống phía Bắc căn cứ Đông Hà để phòng thủ

Sáng ngày 1 tháng 5, các trinh sát của đại đội B ở An Lạc đã phát hiện quân Bắc Việt đang rút khỏi làng này. Khoảng 60 binh sĩ Bắc Việt khi đang băng qua những cánh đồng thì bị phát hiện, quân Mỹ nổ súng và tiêu diệt toàn bộ nhóm binh sĩ Bắc Việt này. 

Lúc 10h, đại đội G cùng 2 chiếc M48 được những tàu đổ bộ LCM đưa đến và đổ quân xuống An Lạc, đại đội G tiến quân ở phía trái của đại đội B và lục soát phía Đông của Đại Đỗ. Đại đội G bị tấn công dữ dội, cả 2 chiếc M48 đều bị bắn hư

Đến 14h, quân Bắc Việt phản công dữ dội và đại đội G phải co cụm lại phòng thủ ở phía Đông của Đại Đỗ. Quân Bắc Việt đã cử 1 nhóm tiền sát viên pháo binh để điều khiển pháo binh nhưng bị không quân Mỹ oanh kích tiêu diệt. 

Xem tiếp : Trận Đông Hà, Đại Đỗ, Cửa Việt – Battle of Dong Ha 1968 – P2